english site map home
 
- AH në Media
- Buletinet Mujore
- Sondazhet Javore
- Pyetje e Përgjigje
- Së Shpejti në AH
- Galeria e Fotove
- Letra nga Pacientët
- Histori Suksesi
- Informim
- E Shtuna Vital
- Publikime
- Lajme Vital
 
Informim 1

KRIZA E ZEMRS
Si mund t mbrohemi nga nj kriz zemre?

Si lind kriza e zemrs?
Arsyeja e krizs s zemrs sht bllokimi i pjesshm i enve t gjakut t saj prej grumbullimit n form pllake t yndyrave dhe kalciumit. Nse ky bllokim bhet i plot (100%), ather qarkullimi i gjakut ndrpritet plotsisht dhe kjo gjendje prfundon me infarkt, i cili mund t oj deri n vdekje.

Nga se shkaktohet kriza n zemr?
Zemra, ky organ kryesisht muskulor, pompon gjak n t gjith trupin me nj shpeshtsi q n kushte qetsie sht rreth 60-80 her/minut. Gjat kohs q furnizon t gjitha organet me oksigjenin e domosdoshm, ajo ndjen nevojn pr t’u ushqyer edhe vet me gjak. Ent e gjakut q ushqejn vet zemrn quhen arterie koronare (ose “damart” n gjuhn popullore).
Bllokimi i ktyre enve quhet Smundje e Arterieve Koronare (SAK).
N varsi t grads, tipit dhe vendit t ngushtimit shfaqen edhe simptomat, nga t lehta deri n m t rndat. Ato mund t provokohen nga nj sforcim fizik ose psikik i caktuar, dhe n rastet m t rnda shfaqen edhe n kushte qetsie.

Cilat jan shqetsimet q paralajmrojn krizn e zemrs?
Njerzit e mirinformuar mund t mbrohen, madje edhe ta parandalojn krizn e zemrs. Kurse njerzit e painformuar jan t pambrojtur dhe kan rrezik m t lart t humbjes s jets n rastet e krizs s zemrs.

Disa nga shenjat paralajmruese:
• Dhimbje n mes t gjoksit, shtypje dhe shtrngim gjoksi q zgjat disa minuta e shoqruar me gjendje ankthi
• Dhimbje gjoksi q prhapet n shpatulla, qaf, krah dhe q shtohet gjat sforcimeve fizike
• Marrje mendsh e shoqruar me przierje, gjendje t fikti dhe dobsie trupore, djers t ftohta.

Si mund t shrohet nj zemr e smur?
Qndrimi n spital pas nj krize zemre varet nga lloji i saj si dhe koha kur sht zbuluar.
Nj mjekim efikas on n shrimin e zemrs dhe parandalon krizat e mvonshme.
Mjekimi i zemrs fillon q nga nj diet e prshtatshme, lnia e duhanit, nga aktiviteti fizik i kontrolluar, rnia n pesh.

Si mund t mbrohemi nga kriza e zemrs?

Ja disa gjra q ju vet i keni n dor:
• Mos pini cigare
• Mbani nn kontroll tensionin e lart.
• Kufizoni kripn dhe yndyrat me origjin shtazore n dietn tuaj
• Konsumoni sa m shum fruta dhe perime t stins
• Bni nj aktivitet fizik t kontrolluar
• Mbani kilet tuaja n limitet e caktuara
• Pacientt diabetik duhet t ndjekin nj diet t prshtatshme pr ta
• Nse dikush n familjen tuaj vuan nga zemra, ju vet duhet t bni kontrolle t rregullta tek mjeku

far duhet br pas nj krize zemre?

far ndjen personi q ka kaluar kriz zemre:
N prgjithsi, personat q kalojn kriz zemre, prfshihen nga gjendje ankthi. Kjo sht nj gj normale, sepse kjo ngjarje rrezikon jetn. Kshillohet, q kt gjendje mos ta fshihni dhe ta diskutoni me nj person tjetr. Me kalimin e kohs, kjo gjendje ankthi do t zhduket.
Nuk duhet harruar, q pas krizs, zemra do dit e m tepr e rimerr veten.
Kthehuni n aktivitetin tuaj t prditshm dhe duhet t mendoni q nuk jeni ju i vetmi njeri q ka kaluar kriz zemre.
Shumica e njerzve n bot q kalojn nj kriz zemre, n nj koh shum t shkurtr, i kthehen jets normale.

Si ndihen familjart e pacientit?
Kriza e zemrs q keni kaluar, patjetr q ka krijuar shqetsim tek familjart. Ndrkoh q ju jeni brenda n sall, duke br koronarografin, t afrmit tuaj presin t shqetsuar prfundimin. Megjithse t mrzitur, asnjeri prej tyre nuk ju mban ju prgjegjs, pr gjendjen e krijuar.
Madje, n shumicn e rasteve, jan t afrmit tuaj q e ndiejn veten fajtor pr gjendjen e krijuar, sidomos me t rinjt. E mira sht, q t bisedohet me ta dhe t’u shpjegohet, q megjithse kriza e zemrs ndodhi e menjhershme, sht nj periudh e gjat kohore n t ciln jan prgatitur kushtet pr kt krize.

Pas krizs s zemrs nuk duhet prdorur cigare, duhet br rregullisht sport, duhet t ushqeheni n mnyr t shndetshme dhe t ekuilibruar!

Ndryshimet q ndodhin n jetn tuaj, pas krizs s zemrs:
• Duhet t pini rregullisht medikamentet q ju ka dhn mjeku.
• Duhet t lini cigaren, nse e pini.
• Duhet t bni rregullisht sport.
• Duhet t kontrolloni rregullisht tensionin
• Duhet t ushqeheni n mnyr t shndetshme, duke prdorur sa m pak yndyr.

Puna juaj pas krizs s zemrs
Shumica e atyre q kalojn kriz zemre, brenda nj muaji kthehen n jetn normale, ato mund t punojn. Kjo koh, varet dhe nga dmtimi q ka psuar zemra. Disa persona, dshirojn q t bjn pun t lehta. Pr ta prcaktuar m mir llojin e puns q mund t kryejn, mund t jet e nevojshme kryerja e nj testi vlersues (kryesisht prova e efortit).

Jeta seksuale pas krizs s zemrs
Shumica e personave q kan kaluar kriz zemre, mund t kryejn marrdhnie seksuale si m par. Por, nse gjat kryerjes s marrdhnieve, ndjeni dhimbje kraharori, duhet t’i drejtoheni mjekut. Kjo nuk duhet t’ju bj t mendoni negativisht. Duhet t pyesni mjekun pr do lloj paqartsie q do t keni.

far lloj ushtrimesh duhen br?
Personat q kan kaluar kriz zemre mund t bjn ecje, t luajn golf, t shkojn pr peshk, t bjn not pa pasur ndonj shqetsim.
Pr shumicn e pacientve, kshillohet brja e ushtrimeve. Nuk duhen br ushtrime t rnda, pa u kshilluar me mjekun. Ai do ju drejtoj pr sasin e duhur t ushtrimeve q duhet t bni.

’sht dieta pa yndyr dhe prse kshillohet?
Dieta pa yndyr sht nj mnyr t ushqyeri q bhet duke eliminuar yndyrat shtazore, mishin e kuq, prodhimet e yndyrshme t qumshtit, t verdhn e vezs, vajrat gjat gatimit me qllim paksimin e kalorive. Arsyeja e diets sht ulja e kolesterolit n gjak duke ulur n maksimum rrezikun e kalimit t nj krize tjetr zemre. Pr gatim, n vend t gjalpit dhe margarins s ngurtsuar kshillohet t prdoret m pak se 2 gram vaj ulliri.

Mundsia e kalimit t nj krize tjetr
Sigurisht, nuk mund t dihet ekzaktsisht nse do t kaloni nj tjetr krize zemre apo jo. Shansi pr t mnjanuar nj kriz zemre varet nga korrektsia e marrjes s mjekimit t rekomanduar nga mjeku si dhe nga kujdesi q do t bni ju vet pr mbrojtjen e shndetit (reduktim i peshs, aktivitet fizik i prditshm por i kontrolluar, diet e prshtatshme)
Nga studimet e kryera pr Smundjen Koronare do vit dalin t dhna t reja dhe shum premtuese. Situata e ditve t sotme ka prmirsime t dukshme n krahasim me vite m par, dhe me kalimin e kohs do t jet akoma m mir.

Pra, ka shum arsye pr t menduar pozitivisht dhe pr t jetuar m mir!!


HIPERTENSIONI
far sht hipertensioni?
Tensioni i lart ose sistolik, sht presioni q krijohet n arterie nga forca e pomps s zemrs; ndrsa tensioni i vogl ose diastolik (q gabimisht nga njerzit emrtohet si tension i zemrs), sht rezistenca e arteries gjat furnizimit t zemrs me gjak.
Presioni i gjakut ndryshon do minut; ndryshon nga pozicioni i trupit, nga aktiviteti fizik, gjat kohs q flem ose kur jemi zgjuar.
Hipertension quajm vlerat e tensionit q krijohen kur presioni i gjakut n arterie (en me gjak t pastr) sht mbi normn e lejuar.

Pr Hipertensionin (HTA) njihet “Ligji i Gjysmave”
Zyrtarisht, n rang botror, njihen 10 milion t smur me HTA, n fakt numri i tyre arrin n rreth 20 milion.
Nga kta 10 milion mjekohen vetm 5 milion, dhe 5 milion t tjer jo.
Nga 5 milion q mjekohen, vetm 2.5 milion mjekohen sakt, kurse 2.5 milion n mnyr t pasakt.

Pra rreth 50% e t smurve nuk kan asnj ankes dhe e kuptojn smundjen kur ndodh fatkeqsia (infarkti i zemrs, insulti cerebral etj).

N grupmoshat 60 vjeare, n do 3 persona, 2 prej tyre jan me hipertension.
Vetm 31% e meshkujve dhe 41% e femrave kurohen pr hipertensionin.

Personat e prekur nga tensioni i lart duhet: t bjn nj jet sa m t rregullt, t dobsohen dhe t prdorin mjekimet rregullisht!

N ditt e sotme, pacienti quhet Hipertensiv nse vlera e tensionit t lart (sistolik) sht mbi 140mmHg, dhe e atij t vogl (diastolik) mbi 90mmHg.

N tabeln e mposhtme jepen vlerat e tensionit normal dhe atij t lart si dhe stadet e tij, pr personat mbi 18 vje.

Klasifikimi i presionit t gjakut pr personat mbi 18 vje.
Grada e presionit t gjakut
Sistolik (i lart)Diastolik (i ult)
Normal<130mmHgdhe<89mmHg
Hipertension
Stadi I: Tension pak i lart.140-159mmHgose90-99mmHg
Stadi II: Tension mesatarisht i lart160-179mmHgose100-109mmHg
Stadi III: Tension i lart.>180mmHgose>110mmHg

Arsyet e hipertensionit
N 95% t rasteve nuk dihen shkaqet e hipertensionit, vetm pr rreziqet e tij mund te flitet. N kt rast hipertensioni quhet primar ose esencial.

T smurt, n prgjithsi jan t grupmoshs s mesme, me trashgimi pr HTA, q kan mbipesh, diabet, q kan stres fizik ose psikik t prditshm, q jan prdorues t duhanit, konsumues t teprt t krips dhe alkoolit, q bjn nj jet sedentare (pa ushtrime fizike).

A sht e vrtet q rritja e tensionit arterial sht normale me rritjen e moshs?
JO- Nuk sht mosha q rrit tensionin e gjakut, por sht hipertensioni q takohet m shpesh sa m i moshuar t jet njeriu. N rast se mosha rrit tensionin, ather nuk do t ekzistonte njeri i moshuar me tension normal?
Shkaqe t tjera t hipertensionit mund t jen faktori gjenetik, stresi, menopauza ose shum faktor t mbledhur s bashku.
Vetm tek 5% e personave q vuajn nga hipertensioni gjendet nj arsye q e ka shkaktuar kt gjendje. Personat q futen n kt grup kan si shkak t hipertensionit smundjet e veshkave, t gjndrave mbiveshkore, ngushtime t lindura t enve t gjakut, smundje hormonale, prdorimin e kontraceptivve (ilaet pr kontrollin e shtatznis) etj.

Cilat jan shenjat e hipertensionit?
Hipertensioni, n shumicn e rasteve, nuk ka shenja shqetsuese pr vite me radh ose ato jan mjaft t pakta dhe t paqarta. Kjo sepse rritja e tensionit bhet gradualisht dhe i l koh trupit t njeriut t adaptohet me kt gjendje.
Pra hipertensioni vret n mnyr t heshtur!

Shenjat dhe shqetsimet mund t jen:
• Dhimbje koke, dhimbje qafe
• Ndjenj djegieje, skuqjeje dhe temperatur n fytyr
• Shtypje apo dhimbje gjoksi
• Nevoj dhe pamundsi pr t’u mbushur m frym
• Rrahje t shpeshta t zemrs
• Zhurm n vesh
• Munges prqendrimi, hije para syve

Pasojat e hipertensionit:
• Hipertensioni bhet shkak i ngurtsimit dhe ngushtimit t t gjith enve t gjakut (arterioskleroza). Nse personi vuan edhe nga diabeti ose ka yndyr t lart n gjak, ky proces ndodh edhe m hert.
• Hipertensioni esencial nuk mund t zhduket plotsisht, ai vetm mund t mbahet nn kontroll. Pr kt arsye, personat q vuajn nga hipertensioni duhet t bjn nj jet t rregullt, ata mbi pesh t dobsohen, t bjn nj jet aktive, t pijn rregullisht dhe pa ndrprerje medikamentet dhe t kontrollojn periodikisht vlerat e tensionit.

Hipertensioni dmton m tepr zemrn, veshkat, trurin dhe syt.

Sa duhet t vazhdoj mjekimi i HTA-s?
Ai duhet t vazhdoj gjat gjith jets pa ndrprerje!
Medikamentet mund t ndryshojn apo zvendsohen, POR vetm nga mjeku specialist!

Si duhet matur tensioni arterial?
• Prpara matjes pacienti duhet t qndroj rreth 5 minuta i qet, n pozicion ulur.
• Pacienti nuk duhet t ket pir duhan dhe kafe 2 ort e fundit.
• Matja duhet br mundsisht n t dy kraht, q detyrimisht duhet t jen t zhveshur plotsisht.
• Si rregull, tensioni n krahun e djatht sht m I lart se n krahun e majt.
• Merret ne konsiderat shifra m e lart.

far sht hipertensioni i “bluzave t bardha”?
Pr shkak t natyrs s tyre emotive, disa pacient kur shkojn tek mjeku emocionohen dhe tensioni u rritet pa qen hipertension i vrtet.
Ky hipertension emotiv emrtohet hipertensioni “zyrs” dhe nuk ka nevoj pr mjekim.

Masat ndihmse t mjekimit
• Rnia ne pesh, sidomos te personat obeze, ndihmon n uljen e tensionit. Nse jeni 20% m shum se sa pesha juaj ideale, ather rreziku i hipertensionit rritet 8 her.
• Edhe personave me pesh normale u kshillohet t paksojn prdorimin e yndyrave shtazore, pra, n vend t mishit t kuq dhe ushqimeve me protein t prdoren fruta dhe perime t freskta, peshk, mish pule etj.
• Duhet paksuar konsumi i alkoolit; ata q preferojn vern nuk duhet t pin m shum se 1-2 gota n dit.
• Paksoni kripn n dietn tuaj, duhet t qndroni larg ushqimeve q kan prmbajtje t lart kripe, si turshit, soda, supat e gatshme, patatinat, mishrat e tymosur, etj . Sasia ditore e krips duhet t jet deri ne 2 gr.
• Pas normalizimit t tensionit n shifrat normale, duhet vazhduar jeta aktive dhe duhet br rregullisht ecje.
• Ecja e rregullt ndihmon n rnien n pesh, n strvitjen e zemrs dhe n hapjen e enve t gjakut rezerv q ushqejn zemrn.
• Duhet t largoni nga shtpia dhe ambienti i puns faktort q shkaktojn stres. Duhet t prdorni metoda t ndryshme q ndihmojn n zhdukjen e stresit si joga, meditim etj.
• Duhani duhet patjetr t eliminohet totalisht.

MOS HARRONI Q:
Pirja e duhanit, prve se sht shkaku kryesor i kancerit t mushkrive, shkakton drejtprdrejt rritjen e tensionit arterial dhe prshpejton ngushtimin e enve t gjakut.
Fillimi | << |  1 2  | >> | Fundi
 
 
 

Copyright © 2008-2014 - Univers-Alb Sh. a. - Spitali Amerikan. All rights reserved! Powered by: orihost.com
Përmbajtja është autentike dhe pronë e Spitalit Amerikan. Ndalohet riprodhimi, përdorimi apo shpërndarja e pa autorizuar e materialeve.
Pranë Spitalit Ushtarak - Laprakë, Tiranë. Tel: (+355) 042-35 75 35, (+355) 042-35 70 11