english site map home
 
- Alergologji
- Anatomopatologji
- Anesteziologji
- Check Up
- Dermatologji
- Endokrinologji
- Gastroenterologji
- Hematologji
- Imazheri E Avancuar
- IVF
- Kardiokirurgji
- Kardiologji
- Kirurgji E Prgjithshme
- Kirurgji Plastike
- Laborator
- Nefrologji
- Neurokirurgji
- Neurologji
- Obstetrik Gjinekologji
- Okulistik
- Onkologji
- ORL
- Ortopedi
- Pediatri
- Pneumologji
- Proktologji
- Reumatologji
- Urgjenc 24H
- Urologji
 
Neurologji → Tjetër

DHIMBJA E KOKS - MIGRENA
MigrenaDhimbja e koks sht problem i zakonshm me t cilin ndeshen shpesh mjekt neurolog.
E kush nga ne ska pasur t paktn nj her dhimbje koke?
Historia e dhimbjes s koks mund t gjurmohet q n fillesat e njerzimit. Ka pasur gjithnj nj prpjekje pr t kuptuar e m pas trajtuar dhimbjen e koks pr mijra vjet. Papirusi i Eber, sht nj paraqitje antike e dhimbjes s koks dhe daton n vitin 1200 para Krishtit. N vitin 400 para Krishtit, Hipokrati prshkruan aurat vizive t migrens dhe faktin se ajo lehtsohet pas t vjellave. Galeni ishte ai q solli termin migren  bazuar n fjaln greke hemikrania q do t thot gjysma e koks rreth vitit 200 pas Krishtit. Dhimbja e migrens dhe hemikrania sht diskutuar dhe n Bibl.
Mendoni se jeni t vetmit q vuani nga dhimbja e koks? Ju nuk jeni t vetm n sfidn tuaj kundr dhimbjes s koks. Figura t famshme t artit, politiks, shkencs dihet se kan pasur dhimbje t tmerrshme t koks. Dhe jo vetm kan vuajtur nga dhimbja e koks, por kan ln pas punime artistike t cilat jan fryt ose prshkrim i dhimbjes s tyre.
Lewis Carrol shkrimtari q ka shkruar Liza n botn e udirave mendohet se sht inspiruar pr librin nga aurat migrenoze, gjithashtu Virxhina Ulf, Migel Servantes, Emili Dikson, Sigmund Frojd dhe Fridrih Nice kan vuajtur nga migrena. Edhe Vinsent Van Gog mendohet se sht insipiruar nga aurat migrenoze pr pikturat e tij. Disa figura t njohura nga lashtsia si Jul Cezari, Napoleon Bonaparti, Tomas Xheferson ( i cili thuhet se ka qn me dhimbje koke kur ka shkruar deklaratn e Pavarsis). Artist si Elvis Presli dhe Upi Goldberg kan vuajtur nga dhimbja e koks. N larmishmrin e madhe t dhimbjeve t koks, pr qllime klinike ka nj ndarje n dy kategori t mdha:

- Dhimbje koke primare
- Dhimbje koke sekondare.

Dhimbjet e koks primare jan ato dhimbje t cilat nuk kan shkak organik e struktural dhe prfshijn migrenn, etj. Dhimbjet e koks sekondare jan ato q kan si shkak smundje organike ose strukturale.


MIGRENA
Migrena sht shkaku i dyt i dhimbjeve primare t koks. Migrena sht smundje kronike q shkakton dhimbje intense t koks pr or ose dit t tra. Simptomat mund t jen aq t forta sa e vetmja gj q mendohet nga pacientt q vuajn me kt dhimbje sht t gjejn nj vend t errt, t qet q t pushojn. Rreth 18% e femrave dhe 6% e meshkujve prmbushin kriteret pr dhimbjen e koks migrenoze. Disa dhimbje migrenoze paraprihen ose shoqrohen nga shenja paralajmeruese sensore, ose shenja si flash drite, pika t errta t shikimit, ose ndjesi shpimi n krah ose kmb. Migrena shoqrohet zakonisht me t vjella dhe nj sensitivitet ekstrem ndaj drits dhe zhurms. Megjithse nuk ka kur q t shroj smundjen, mjekimet mund t reduktojn frekuencn dhe intensitetin e migrens.

Simptomat
Migrena zakonisht fillon n fmijri, adoleshenc ose moshn e hershme adulte. Nj atak tipik migrenoz prodhon disa ose t gjitha shenjat e simptomat e mposhtme:
- Dhimbje e moderuar, ose e intense e koks e cila mund t jet n njrn an t koks, ose n t dyja
- Dhimbje koke me kualitet pulsues, shpues   
- Dhimbje q prkeqsohet nga aktiviteti fizik    
- Dhimbje q interferon me aktivitetet e prditshme   
- Nauze me ose pa t vjella  
- Sensitivitet ndaj drits dhe zhurmave    
Kur nuk trajtohet, migrena zakonisht zgjat nga 4 deri n 72 or, por frekuenca me t ciln dhimbja shfaqet varion nga personi n person.   
Jo t gjitha dhimbjet jan njsoj. Shumica e personave q vuajn prjetojn at q quhet migren pa aura, e cila njihet si migrena e zakonshme. Disa t tjer kan migren me aura, e cila njihet si migrena klasike.
Duhet dyshuar migrena me aura kur ka dhimbje koke q paraprihet nga njra ose disa nga kto shnja neurologjike:
- Simptoma vizuale si pika t errta, flash drit, linja zigzake dhe rregullime t tjera t shikimit
- Dobsi motore
- Shenja sensore si parestezi
- Afazi, disfazi ( mungese, ose rregullim i t folurit)
- Shenja t disfunksionit trunkal si diplopic (shikim i dyfishuar), ataksi (ecje si i dehur), vertigo(marrje mendsh)
Simptomat duhet t jen t rikthyeshme krejtsisht dhe t zgjasin mbi 5-10 minuta dhe m pak se 60 minuta. Keni apo jo aura, mund t perceptoni disa sensacione paralajmeruese (podrome) disa or ose dit prpara se dhimbja e koks t filloj. Podromet prfshijn:

- Ndjesi ngazllimi dhe energjie intense
- Dshir pr t ngrn mblsira  
- Etje    
- Prgjumje   
- Irritim ose depresion     

Kur duhet t shkoni tek mjeku?

Migrena sht shpesh e padiagnostikuar dhe e patrajtuar. Nse keni dhimbje q ju kufizon n aktivitetet e prditshme dhe interferon me jetn tuaj duhet t konsultoheni me mjekun dhe t diskutoni alternativat e trajtimit. Edhe nse jeni diagnostikuar me migren para shum kohe dhe vini re se paterni i dhimbjes s koks ka ndryshuar, duhet t lidheni me mjekun. Duhet t takoni mjekun, ose t paraqiteni n urgjenc nse keni ndonjrin nga shenjat dhe simptomat e mposhtme, t cilat mund t indikojn ndonj problem serioz:
- Vendosjen e nj dhimbje koke t menjhershme, t fort, si goditje rrufeje
- Dhimbje koke me temperatur, ngurtsim t qafs, rash, konfuzion mendor, konvulsione, shikim t dyfishuar, dobsi, mizrime, mpirje dhe vshtirsi n t folur.
- Dhimbje koke pas nj goditje n kok, vanrisht nse dhimbja bhet m e keqe.
- Nj dhimbje koke kronike e cila bhet m keq pas kolls, ushtrimeve fizike, ose lvizjeve t papritura.   
- Nj dhimbje e re koke nse jeni m shum se 50 vje.

far duhet t bni ju ndrkoh?   
Do mbani nj ditar t dhimbjes s koks. Ditari ndihmon ju dhe mjekun tuaj q t prcaktoj se far nxit dhimbjen e koks. Do shnoni kur dhimbja juaj fillon, sa zgjat dhe nse ka ndonj gje q e prmirson. Sigurohuni q dhimbja juaj tiu prgjigjet medikamenteve q merrni. Gjithashtu vini re ushqimet q hani n  24 orshin para se t filloj dhimbja e koks, ndonj stres jo t zakonshm dhe si ndiheni dhe far bni kur jeni me dhimbje koke.
- Reduktoni stresin. Meq stresi nxit fillimin e migrens tek shum njerz, mundohuni t anashkaloni situatat stresante, ose t prdorni teknika reduktuese t stresit si meditimi.
- Flini, por mos e teproni me gjumin. T flini 6-8 or n nat.


Ekzaminimet dhe vendosja e diagnozs
Nse keni migren tipike dhe familje me histori migrene, mjeku juaj do tju diagnostikoj n baz t historis mjeksore dhe ekzaminimit neurologjik. Por nse dhimbja juaj sht jo e zakonshme, e fort, ose e menjhershme, mjeku juaj mund t rekomandoj nj numr ekzaminimesh q t prjashtoj shkaqet e tjera t dhimbjes s koks.
- Skaneri i koks (CT). Kjo procedur imazherike prdor rrezet X q m pas me ndihmn e kompjuterit japin imazhe t trurit tuaj.
- Rezonanca magnetike e koks (MRI). Prdor valt magnetike pr t prodhuar pamje shum t detajuara t trurit tuaj.
Punksioni lumbar. Nse dyshohet pr meningjit, hemorragji etj. Athere bhet puksioni lumbar pr t egzaminuar lngun cerebrospinal.


Trajtimi dhe medikamentet
Mjekimet t cilat prdoren pr t luftuar migrenn ndahen n dy kategori:

Mjekimi pr lehtsimin e dhimbjes. I njohur si trajtimi akut, abortiv. Medikamentet e prdorura merren gjat atakeve t migrens (pra kur personi sht  aktualisht me dhimbje) dhe jan  krijuar qe t ndalojn  simptomat kur dhimbja e koks ka filluar. Pr rezultate m t mira, merrni medikamente kundr dhimbjes sapo t ndieni shenjat e simptomat e para t migrens. Mund tju ndihmoj edhe fjetja n dhoma pa shum drit pasi i keni marr medikamentet.
- Antinflamatort josteroide (AIJS). Kto medikamente si ibuprofeni (advil, motrin etj) ose aspirina mund t ndihmojn n lehtsimin e dhimbjes s koks. Medikamente t prodhuara specifikisht pr migrenn si ato q kan si prbrje kombinime t acetominofenit, aspirins dhe kafetins (Exedrin Migretil) mund t veprojn n migrenn e moderuar, por jan pak efektiv n at me simptoma t rnda. Nse merren pr nj koh t gjat AIJS mund t ojn n ulera, hemorragji gastrointestinal dhe dhimbje koke nga mbi mjekimi me analgjezik.
- Triptant. Pr shum njerz qe vuajn nga migrena me simptoma t rnda triptant jan medikamentet e zgjedhura pr tu prdorur. Ata jan efektive n lehtsimin e dhimbjes, nauzes dhe sensitivitetit ndaj drits dhe zhurms t lidhur me migrenn. Mjekime t tilla jan: sumatriptan (Imitrex), rizatriptan (Maxalt), naratriptan (Amerge), zolmitriptan (Zomig), almotriptan (Axert), frovatriptan (Frova) dhe eletriptan (Relpax). Ata jan t kundrindikuar npr zona me risk pr insult dhe infarkte kardiake.  Triptant kan kosto t lart.
- Ergott. Ergotamina (Migergot, Cafergot) sht m pak e shtrenjt, por edhe m pak efektive se triptant. Duket me efektive n dhimbjet q zgjasin m shum se 48 or. Dihydroergotamin  (Migranal)  sht  nj derivat i ergotit i cili ka me pak efekte ansore se ergotamin
- Medikamentt kundr nauzese (t przierave). Pr shkak se ataket migrenoze shpesh shoqrohen nga nauze me ose pa t vjella, mjekimi pr nauzen sht i justifikueshm dhe zakonisht kombinohet me medikamente t tjera. M t prshkruarat jan metoclopramide (orale) ose prochlorprazin (orale ose supost).
- Opiatet. Medikament q prmbajn narkotike veanrisht kodeina n t rrall prdoren pr t lehtsuar dhimbjen tek personat me migren n pacientt q smund t marrin mjekimet e tjera. Narkotikt krijojn varsi ndaj shihen si t fundit n listn e medikamentve qe mund t prdoren.

Mjekimi parandalues. Kto lloje medikamentesh merren rregullisht, shpesh si mjekim i prditshm pr t reduktuar frekuencn dhe ashprsin e atakeve migrenoze. Zgjedhja e strategjis pr menaxhimin e migrens tuaj varet n frekuencn dhe ashprsin e atakeve tuaja, shkalln e paaftsis q ju krijon dhe smundjet tjera shoqruese q mund t keni.

Mjeksia alternative
Edhe terapite jotradicionale q mund t jen t dobishme nse keni nj dhimbje koke kronike:
Akupunktura. Disa studime kan gjetur se akupunktura mund t jet e dobishme n disa dhimbje koke ku prfshihet dhe migrena.
Biofeedback dhe teknikat relaksuese. Biofeedback duket se sht veanrisht efektive n trajtimin e migrens sidomos kur trajtimi medikamentoz pr ndonj arsye ka kundr indikacion n prdorim. Ky trajtim krkon kryerjen nga profesionist t prgatitur n kto teknika.
Masazhi. Ndihmon n uljen e frekuences se migrens dhe mund t prmirsoj kualitetin e gjumit tuaj, i cili nga ana tjetr ndihmon pr t parandaluar migrenn.
Vitaminat dhe mineralet. Jan provuar vitamina si riboflavin (vitamina B-2) q sht par se ka pasur efekt n migren, kornzima Q 10 mund t jen t dobishm n disa individ. Dhnia e suplementeve t sulfatit t magnezit nga goja sht par se kan ulur frekuencn e migrens n disa individ, megjithat kjo nuk mbshtetet n t gjitha studimet. Magneziumi intravenoz duket se ndihmon pacientt gjat atakeve akut t migrens.
Parandalimi
Nse jeni duke marr mjekim parandalues, ose jo, ju mund t prfitoni nga ndryshimet e stilit t jetess q ju ndihmojn t reduktoni frekuencn dhe intensitetin e migrens. Nj nga kto sugjerime mund t jen t dobishme pr ju:
- Shmangni trigerat (ato q ju nxisin) e migrens.  Nse disa ushqime duket se ju nxisin dhimbjen e koks mundohuni ti shmangni. Prgjithsisht stabilizoni rutinn tuaj ditore dhe caktoni orare t rregullta pr gjumin dhe ushqimin. Mundohuni t kontrolloni stresin.
- Bni ushtrime rregullisht. Ushtrimet aerobike reduktojn tensionin dhe ju ndihmojn t parandaloni krizat e migrens. Nse mjeku juaj ua lejon (n baz t kushteve specifike t shndetit tuaj) gjeni nj sport q ju plqen dhe q mund ta bni si ushtrimeaerobike, not, iklizm, etj. Nxehja duhet br gradualisht sepse ushtrimet instense mund tju shkaktojn dhimbje koke. Obeziteti gjithashtu mendohet t jet faktor n personat me migren, ndaj ushtrimet do iu ndihmojn t mbani peshn e duhur.
- Reduktoni efektet e estrogjenit. Nse jeni nj grua migrenoze dhe estrogjeni duket se nxit krizat tuaja t migrens, ose bn m keq dhimbjen tuaj t koks, ju mund ta shmangni duke reduktuar sasin e mjekimeve q merrni dhe mbajn estrogjen (pilulat kontraceptive dhe terapia zvndsuese hormonale te grat n menopauz).
Personat me migren kan risk t rritur pr t br aksident vaskulare (insult) cerebrale.
- Risku pr t gjith personat me migren sht 2.16 her m i rritur sesa n popullatn jo migrenoze. Risku m i rritur sht n migrenn me aura.
- Kontraceptivt e rrisin rrezikun e insulteve te personat me migren prafrsisht me 8 her.
Megjithat kjo sdo t thot q ata q vuajn nga migrena duhet t bien n panik. Si pr do smundje tjetr, duhet t jen t informuar pr risqet qe ajo mbart n mnyr q t jen t prgatitur, t ken kujdes pr veten dhe t shmangin sa t jet e mundur komplikimet.
   

Fillimi | << |  1  | >> | Fundi
 
 
 

Copyright © 2008-2014 - Univers-Alb Sh. a. - Spitali Amerikan. All rights reserved! Powered by: orihost.com
Përmbajtja është autentike dhe pronë e Spitalit Amerikan. Ndalohet riprodhimi, përdorimi apo shpërndarja e pa autorizuar e materialeve.
Pranë Spitalit Ushtarak - Laprakë, Tiranë. Tel: (+355) 042-35 75 35, (+355) 042-35 70 11